نحوه محاسبه حقوق در روزهای نیمهتعطیل (پنجشنبهها)
یکی از چالشها و ابهامات همیشگی در شرکتهای خصوصی، نحوه برخورد با پنجشنبهها در محاسبه حقوق و دستمزد است. بسیاری از حسابداران، مدیران منابع انسانی و حتی کارگران این پرسش را دارند که آیا پنجشنبه روز کاری محسوب میشود یا تعطیل؟ اگر کارگر در این روز غیبت کند یا مرخصی بگیرد، آیا باید از حقوق او کسر شود؟ و اگر پنجشنبه تعطیل باشد ولی کارگر در محل کار حاضر شود، آیا اضافهکاری به او تعلق میگیرد؟
پاسخ به این پرسشها همیشه یکسان نیست و به عوامل مختلفی مثل قرارداد کار، آییننامه داخلی شرکت، عرف سازمان و شیوه اجرای کار بستگی دارد. در این مقاله تلاش میکنیم بهصورت شفاف و کاربردی، وضعیت حقوقی پنجشنبهها و نحوه محاسبه حقوق و مزایای مرتبط با آن را بررسی کنیم.
✅ وضعیت حقوقی پنجشنبهها در قانون کار
بر اساس قانون کار ایران، روزهای کاری رسمی از شنبه تا پنجشنبه تعریف شدهاند و تنها جمعه بهعنوان تعطیل هفتگی الزامی شناخته میشود. بنابراین از منظر قانون، پنجشنبه بهصورت پیشفرض روز کاری محسوب میشود.
اما نکته مهم اینجاست که قانون کار این اجازه را به کارفرما میدهد که در صورت تمایل و با رعایت مقررات، پنجشنبهها را بهعنوان تعطیل رسمی شرکت در نظر بگیرد. این موضوع باید بهطور شفاف در یکی از موارد زیر ذکر شده باشد:
- قرارداد کار
- آییننامه داخلی شرکت
- بخشنامه یا دستورالعمل منابع انسانی
- عرف ثابت و مستمر شرکت
در نتیجه، نمیتوان برای همه شرکتها یک حکم واحد صادر کرد و وضعیت پنجشنبهها کاملاً وابسته به سیاست داخلی هر سازمان است.
📋 سه حالت رایج برای وضعیت پنجشنبهها
در عمل، پنجشنبهها در شرکتهای خصوصی معمولاً در یکی از سه حالت زیر تعریف میشوند:
۱️⃣ پنجشنبه بهعنوان روز کاری عادی
در این حالت:
- حضور کارکنان الزامی است
- ساعات کاری پنجشنبه مشابه سایر روزهای هفته محاسبه میشود
- غیبت بدون مرخصی = کسر حقوق
- مرخصی اخذشده در این روز، از سهم مرخصی استحقاقی کسر میشود
این مدل بیشتر در شرکتهایی رایج است که ساعات کاری آنها بهصورت کامل در شش روز هفته توزیع شده است.
۲️⃣ پنجشنبه بهعنوان تعطیل رسمی شرکت
در این حالت:
- حضور کارکنان الزامی نیست
- حقوق و مزایای این روز بهطور کامل پرداخت میشود
- عدم حضور کارگر غیبت محسوب نمیشود
- اگر کارگر با درخواست یا تأیید کارفرما در محل کار حاضر شود، مشمول اضافهکاری روز تعطیل خواهد شد
این وضعیت معمولاً در شرکتهایی اجرا میشود که هفته کاری ۵ روزه (شنبه تا چهارشنبه) دارند.
۳️⃣ پنجشنبه بهعنوان روز کار مازاد
در برخی شرکتها، پنجشنبهها نه کاملاً تعطیلاند و نه روز کاری عادی. در این حالت:
- حضور اختیاری است
- فقط در صورت حضور، حقوق پرداخت میشود
- ساعات کار انجامشده در این روز، اضافهکاری محسوب میشود
- نرخ پرداخت معمولاً ۱.۴ برابر مزد عادی است
این مدل بیشتر در پروژهها، شرکتهای پیمانکاری یا سازمانهایی با حجم کار متغیر دیده میشود.
🧮 مثال عددی از محاسبه حقوق پنجشنبه
فرض کنید کارگری دارای حقوق روزانه ۴,۰۰۰,۰۰۰ ریال است:
- اگر پنجشنبه روز کاری باشد و کارگر حضور داشته باشد:
👉 ۴,۰۰۰,۰۰۰ ریال - اگر پنجشنبه روز کاری باشد و کارگر بدون مرخصی غیبت کند:
👉 کسر یک روز حقوق (۴,۰۰۰,۰۰۰ ریال) - اگر پنجشنبه تعطیل رسمی شرکت باشد و کارگر حضور نداشته باشد:
👉 پرداخت کامل حقوق، بدون کسر - اگر پنجشنبه تعطیل باشد و کارگر با تأیید مدیر کار کند:
👉
۴,۰۰۰,۰۰۰ × ۱.۴ = ۵,۶۰۰,۰۰۰ ریال
این مثال ساده نشان میدهد که تعیین نوع پنجشنبه چه تأثیر مستقیمی بر حقوق و مزایا دارد.
💡 نکات اجرایی مهم برای حسابداران و مدیران منابع انسانی
برای جلوگیری از اختلافات حقوقی و نارضایتی کارکنان، رعایت نکات زیر بسیار ضروری است:
- وضعیت پنجشنبهها حتماً باید مکتوب و شفاف باشد
- نوع روز (کاری یا تعطیل) پیش از محاسبه غیبت و مرخصی مشخص شود
- در فیش حقوقی، حضور در پنجشنبهها بهصورت جداگانه ثبت شود
- اضافهکاری پنجشنبههای تعطیل با نرخ صحیح (حداقل ۱.۴ برابر) محاسبه گردد
- عرف شرکت نباید در تضاد با مفاد قرارداد کار باشد
شفافیت در این موارد، ریسک شکایتهای کارگری و اختلافات مالی را به حداقل میرساند.
🤔 پرسشهای متداول
۱. اگر پنجشنبه تعطیل باشد ولی کارگر به محل کار بیاید، آیا اضافهکاری تعلق میگیرد؟
بله. در صورتی که حضور کارگر با تأیید کارفرما یا مدیر مستقیم باشد، ساعات کار انجامشده مشمول اضافهکاری روز تعطیل با ضریب حداقل ۱.۴ خواهد بود.
۲. اگر پنجشنبه تعطیل باشد و کارگر نیاید، آیا باید مرخصی ثبت شود؟
خیر. در این حالت نیازی به ثبت مرخصی نیست و عدم حضور، کاملاً مجاز محسوب میشود.
۳. منابع معتبر برای یادگیری محاسبه حقوق پنجشنبهها کداماند؟
این موضوع بهصورت عددی، کاربردی و همراه با جدولهای مقایسهای در کتاب «ایستگاه پایانی حقوق و دستمزد» تألیف مجتبی سهرابی و همچنین دوره آفلاین حقوق و دستمزد نخبه حساب آموزش داده شده است.
📘 نتیجهگیری
پنجشنبهها یکی از حساسترین نقاط در محاسبه حقوق و دستمزد هستند؛ زیرا نه کاملاً تعطیلاند و نه همیشه روز کاری محسوب میشوند. آنچه اهمیت دارد، شفافیت، مستندسازی و پایبندی به عرف و قرارداد است. وقتی وضعیت این روز بهدرستی مشخص شود، هم حسابداران با اطمینان محاسبه میکنند و هم کارکنان با آرامش بیشتری به حقوق خود اعتماد خواهند داشت.
📙 اگر بهدنبال فرم حضور و غیاب پنجشنبه، فایل اکسل محاسبه حقوق و مثالهای واقعی هستید، مطالعه کتاب ایستگاه پایانی حقوق و دستمزد میتواند یک راهنمای عملی و دقیق برای شما باشد.
