محاسبه حقوق کارکنان پارهوقت و ساعتی چگونه انجام میشود؟
محاسبه حقوق کارکنان پارهوقت و ساعتی یکی از چالشهای رایج در حوزه منابع انسانی و حسابداری حقوق و دستمزد است. بسیاری از کسبوکارها از جمله فروشگاهها، مراکز آموزشی، شرکتهای خدماتی، پروژههای پیمانکاری و حتی استارتاپها از این نوع همکاری استفاده میکنند.
اگرچه در نگاه اول محاسبه حقوق ساعتی ساده به نظر میرسد، اما در صورت عدم آگاهی از قوانین کار و تأمین اجتماعی، میتواند منجر به پرداخت ناقص حقوق، تضییع حقوق کارگر، اختلافات قانونی و جریمههای سنگین بیمهای برای کارفرما شود.
در این مقاله، بهصورت کامل و کاربردی، نحوه محاسبه حقوق کارکنان پارهوقت و ساعتی را بر اساس قوانین جاری کار ایران در سال ۱۴۰۴ بررسی میکنیم و به مهمترین سؤالات و نکات اجرایی این نوع همکاری میپردازیم.
تعریف کار پارهوقت و کار ساعتی
پیش از ورود به محاسبات، لازم است تفاوت این دو نوع همکاری را بهدرستی بشناسیم:
🔹 کار پارهوقت
کار پارهوقت به همکاری گفته میشود که در آن ساعات کاری کارگر کمتر از ساعات کار قانونی کار تماموقت است، اما همکاری بهصورت منظم و مستمر انجام میشود.
بهعنوان مثال:
- ۲۰ ساعت در هفته
- ۴ ساعت در روز
- سه روز در هفته بهصورت ثابت
در این نوع کار، رابطه کارگر و کارفرما کاملاً مشمول قانون کار است.
🔹 کار ساعتی
در کار ساعتی، پرداخت حقوق دقیقاً بر اساس ساعات کار واقعی انجامشده صورت میگیرد و ممکن است زمان کار منظم یا نامنظم باشد.
برای مثال:
- تدریس ساعتی
- پروژههای کوتاهمدت
- نیروهای شیفتی یا جایگزین
با وجود تصور اشتباه برخی کارفرمایان، کار ساعتی نیز کاملاً مشمول قانون کار و بیمه تأمین اجتماعی است.
نحوه محاسبه حقوق ساعتی در سال ۱۴۰۴
برای محاسبه حقوق ساعتی، مبنای اصلی حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار است. در سال ۱۴۰۴، ارقام به شرح زیر اعلام شده است:
- حداقل مزد روزانه: ۳,۴۶۳,۶۵۶ ریال
- ساعات کار قانونی روزانه: ۷ ساعت و ۲۰ دقیقه (معادل ۷٫۳۳ ساعت)
فرمول محاسبه مزد ساعتی
مزد ساعتی = مزد روزانه ÷ ۷٫۳۳
نتیجه:
۳,۴۶۳,۶۵۶ ÷ ۷٫۳۳ ≈ ۴۷۲,۵۰۰ ریال
بنابراین حداقل مزد هر ساعت کار در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۷۲,۵۰۰ ریال است.
مثال عملی محاسبه حقوق کارگر ساعتی
فرض کنید یک کارگر در یک هفته ۲۰ ساعت کار کرده است:
۴۷۲,۵۰۰ × ۲۰ = ۹,۴۵۰,۰۰۰ ریال
این مبلغ، حداقل حقوق ناخالص هفتگی کارگر خواهد بود و مزایا، بیمه و مالیات باید به آن اضافه یا از آن کسر شود.
نکته مهم این است که پرداخت کمتر از این مبلغ، حتی با توافق طرفین، خلاف قانون کار محسوب میشود.
مزایا و بیمه در کار پارهوقت و ساعتی
برخلاف تصور رایج، کارکنان ساعتی و پارهوقت از بسیاری از مزایای قانونی برخوردار هستند. جدول زیر وضعیت مهمترین مزایا را نشان میدهد:
| آیتم | وضعیت |
| بیمه تأمین اجتماعی | الزامی (حتی با یک ساعت کار در روز) |
| سنوات خدمت | بهصورت تناسبی محاسبه میشود |
| عیدی و پاداش | بر اساس مدت و ساعات کار |
| مرخصی استحقاقی | به نسبت ساعات کار |
| مالیات بر حقوق | طبق جدول پلکانی مشمول است |
بیمه تأمین اجتماعی کارکنان ساعتی
یکی از مهمترین تکالیف کارفرما، ارسال لیست بیمه کارکنان ساعتی است.
طبق قانون:
- حتی اگر کارگر روزانه یک ساعت کار کند
- یا همکاری او پارهوقت یا ساعتی باشد
کارفرما موظف است:
- او را بیمه کند
- لیست بیمه را ارسال نماید
- حق بیمه را بر اساس حقوق پرداختی محاسبه کند
عدم ارسال بیمه میتواند منجر به:
- جریمه
- بدهی بیمهای
- شکایت کارگر در هیأتهای تشخیص و حل اختلاف شود
پرداخت سنوات، عیدی و مزایا
🔸 سنوات
کارگر ساعتی یا پارهوقت نیز حق سنوات دارد.
سنوات بهصورت تناسبی با مدت و میزان کار محاسبه و معمولاً در پایان قرارداد پرداخت میشود.
🔸 عیدی و پاداش
عیدی نیز برای کارکنان ساعتی محاسبه میشود، به این صورت که:
- ابتدا عیدی کامل سالانه محاسبه
- سپس به نسبت مدت همکاری پرداخت میگردد
🔸 بن کارگری و حق مسکن
در صورت استمرار همکاری، مزایایی مانند:
- بن کارگری
- حق مسکن
- حق اولاد (در صورت داشتن شرایط)
بهصورت تناسبی به کارکنان ساعتی تعلق میگیرد.
نکات کلیدی و بسیار مهم برای کارفرمایان
- قرارداد پارهوقت یا ساعتی حتماً باید کتبی باشد و ساعات کار، دستمزد و مزایا در آن ذکر شود.
- ارسال لیست بیمه حتی برای کارگر ساعتی الزامی است.
- تمام مزایای قانونی باید به نسبت ساعات کار محاسبه شود.
- حقوق پرداختی نباید کمتر از حداقل مزد قانونی متناسب با ساعات کار باشد.
- توافق شفاهی یا رضایت کارگر، مسئولیت قانونی کارفرما را رفع نمیکند.
پرسشهای متداول
آیا کارگر ساعتی حق سنوات دارد؟
بله. سنوات بهصورت نسبتی محاسبه و در پایان قرارداد یا سال پرداخت میشود.
آیا کار ساعتی بیمه میشود؟
بله. حتی اگر کارگر هفتهای چند ساعت کار کند، مشمول بیمه تأمین اجتماعی است.
آیا مزایایی مثل بن و حق مسکن شامل کارکنان ساعتی میشود؟
بله، در صورت استمرار کار، این مزایا نیز به نسبت ساعات کار تعلق میگیرد.
جمعبندی
محاسبه صحیح حقوق کارکنان پارهوقت و ساعتی، تنها یک محاسبه عددی ساده نیست، بلکه نیازمند آشنایی با قانون کار، مقررات بیمه و اصول قراردادنویسی است.
بیتوجهی به این موارد میتواند برای کارفرما هزینههای مالی و حقوقی جدی ایجاد کند و حقوق کارگر را نیز تضییع نماید.
رعایت قانون، شفافیت در قرارداد و محاسبه دقیق حقوق و مزایا، بهترین راه برای ایجاد یک همکاری سالم و پایدار است.
📙 این مقاله برگرفته از کتاب «ایستگاه پایانی حقوق و دستمزد» تألیف مجتبی سهرابی است.
برای تهیه نسخه کامل کتاب و آشنایی عمیقتر با مباحث حقوق و دستمزد، میتوانید از لینک زیر استفاده کنید:
